Şubat ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 306,29 ile kabakta bulunduğunu belirten Bayraktar, fiyat değişimlerini şu şekilde değerlendirdi:
“Kabaktaki fiyat artışını elma yüzde 287,89, maydanoz yüzde 263,50, kuru soğan yüzde 242,16, domates yüzde 233,02, limon yüzde 223,85, ıspanak yüzde 217,42, portakal yüzde 213,98, kuru fasulye yüzde 211,95, sivribiber yüzde 205,31, salatalık yüzde 205,09 ve yeşil mercimek yüzde 203,52 ile takip etti.
Şubat ayında kabakta üretici market fiyat farkı yüzde 300’ün üzerindeyken, 11 üründe fiyat farkı yüzde 200’ün üstünde gerçekleşti.
Kabak 4,1 kat, elma 3,9 kat, maydanoz 3,6 kat, kuru soğan 3,4 kat, domates 3,3 kat, limon ve ıspanak 3,2 kat, portakal, kuru fasulye, sivri biber ve salatalık 3,1 kat, yeşil mercimek ve nohut 3 kat fazlaya tüketiciye satıldı.
Üreticide 4 lira 38 kuruş olan kabak 17 lira 78 kuruşa, 2 lira olan elma 7 lira 76 kuruşa, 1 lira 29 kuruş olan maydanoz 4 lira 68 kuruşa, 68 kuruş olan kuru soğan 2 lira 33 kuruşa, 4 lira 44 kuruş olan domates 14 lira 78 kuruşa, 2 lira 25 kuruş olan limon 7 lira 29 kuruşa tüketiciye satıldı.
Şubat ayında markette 42 ürünün 24’ünde fiyat artışı, 18’inde fiyat azalışı görüldü.”
Şubat ayında markette en fazla artan ürün yüzde 64,58 ile karnabahar bulunduğunu açıklayan Bayraktar, açıklamasını şu şekilde sürdürdü:
“Karnabahardaki fiyat artışını yüzde 39,34 ile marul, yüzde 32,53 ile yeşil soğan, yüzde 32,06 ile domates, yüzde 26,64 ile portakal, yüzde 23,46 ile ıspanak, yüzde 23,01 ile kabak takip etti.
Markette fiyatı en oldukça azalan ürün ise yüzde 19,03 ile maydanoz oldu. Maydanozdaki fiyat düşüşünü yüzde 11,74 ile elma, yüzde 9,72 ile yeşil mercimek, yüzde 8,15 ile nohut, yüzde 7,64 ile beyaz peynir izledi.
Şubat ayında üreticide 34 ürününün 15’inde fiyat artışı olurken, 9’unda fiyat düşüşü görüldü. 10 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Üretici fiyatlarında havuç, elma, kuru fasulye, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek, pirinç, kuru üzüm, kuru incir, zeytinyağında fiyat değişimi olmadı. Şubat ayında üreticide fiyatı en oldukça düşen ürün yüzde 54,51 ile maydanozda görüldü.
Maydanozdaki fiyat düşüşünü yüzde 34,90 ile patlıcan, yüzde 24,70 ile kabak, yüzde 20,59 ile sivribiber, yüzde 19,71 ile salatalık, yüzde 10,53 ile mandalina, yüzde 6,58 domates izledi.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 75,48 ile maruldu görüldü. Maruldaki fiyat artışını yüzde 58,63 ile yeşil soğan, yüzde 56,13 ile portakal, yüzde 41 ile karnabahar, yüzde 23,39 ile beyaz lahana, yüzde 12,50 ile limon takip etti.
Yaptığımız tespitlere gore, şubat ayında fiyatı en fazla artan ürün, marketlerde karnabahar, üreticilerde marul olurken, marketlerde ve üreticide fiyatı en fazla düşen ürün maydanoz oldu.
Şubat ayında, üretici fiyatlarında marul, yeşil soğan, portakal, karnabahar, beyaz lahana, limon fiyat artışında ilk sıraları aldılar.”
Bayraktar, şubat ayında yaşanmış olan fiyat değişimlerinin sebeplerini ise şu şekilde değerlendirdi:
“Üreticide fiyat artışının en fazla görüldüğü marul, örtü altı üretimden sağlanmakta olup, fiyatta bilhassa son bir ayda görülen fide fiyatlarındaki yüzde 70’e varan artışlarının yanı sıra arzın düşük oluşu etkili olmuştur. Yeşil soğanda da arzdaki azalma fiyatların yükselmesine niçin olmuştur.
Portakal ve limonda piyasada hareketlilik yaşanmaktadır. Talep artışının yanı sıra ürün arzındaki azalma fiyatların artmasına niçin olmuştur.
Kış sebzelerinden; karnabahar, beyaz lahana, pırasada hasadın sonuna gelinmesiyle ürün arzı azalmıştır. Bu durum tutarları yukarı yönlü etkilemektedir.
Kuru soğanda piyasalar birazcık hareketlenmiş olmasına karşın fiyatlarda oldukça azca bir artış görülmüştür. Kuru soğanda bu sürem toplam ürün yüksektir. Sandıklı bölgesinde ise kuru soğanda alıcı bulunmadığından soğan tarlada kalmıştır.
Fiyatı düşen ürünlere baktığımızda, en fazla düşüş maydanozda görülmüştür. Maydanoz, patlıcan, sivri biber, kabak, salatalık ve domateste ocak ayındaki negatif hava koşulları sebebiyle fiyatlar fazla artmıştır. Fiyatlardaki aşırı yükseliş talepte düşüşe niçin olmuştur. Şubat ayında görülen talepteki azalmayla birlikte ürünlerin tutarları da düşmüştür. Bununla birlikte Şubat ayı sonunda başlamış olan Rusya-Ukrayna savaşı ne yazık ki tüm dünyayı etkiledi. Rusya-Ukrayna savaşı vatanımızda de bilhassa yaş meyve sebze fiyatlarını aşağıya çekti. Bu ülkelere yaş meyve sebze ihracatı yapılamaması sebebiyle ürünler iç piyasaya yönlenmiş ve artan arz miktarıyla birlikte üretici tutarları düşmüştür.
Mandalinada ise hasadın sonuna gelinmesi tutarları bir miktar etkilemiştir.”
“Tarımda ulusal seferberlik duyuru edilmeli, elimizde ne var ise ne yoksa bitkisel ve hayvansal üretim için kullanmalıyız”
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Bayraktar, açıklamasına ziraat sektöründe yaşanmış olan son gelişimleri değerlendirerek devam etti:
“internasyonal bir kriz ve pandemi döneminden geçtiğimiz bu günlerde yurtiçi ürün tutarları artarken, tüketimin karşılanabilmesi için, oldukça fazla yükselen dünya fiyatlarından, artan miktarlarda tarımsal ürün ithalatı yapmamız kaçınılmaz hale geldi. Yüksek fiyattan meydana getirilen ithalat ve yurtiçi ürün fiyatlarının artması da, aslına bakarsanız yüksek seyreden besin enflasyonunu daha da artırdı.
Üretimi artırmaktan başka çaremiz yoktur. Üretimi çoğaltmak için ziraat sektöründe pozitif ayrımcılık istiyoruz. ziraat sektörünün yapısal sorunları, plansız üretim, üretimde yaşanmış olan kuraklık ve öteki naturel afetler başta olmak suretiyle büyük riskler ve üreticilerin gelir garantisinin olmaması, aşırı artan gübre, mazot, zirai alet, ilaç, tohum, işçilik maliyetleri, bitkisel ve hayvansal ürün ithalatı üretimi zorlaştırıyor.
Üretimi çoğaltmak için üreticinin desteklenmesi, maliyetlerin düşürülmesi, yapısal sorunlarının çözülmesi, ithalatın önlenmesi önemlidir. besin enflasyonunu önlemek için üreticinin içinde olmadığı hiçbir plan, program ve önlem işe yaramaz. Bunu iyi görmek zorundayız.
Hububat, bakliyat ve yağlı tohumlarda dünya tutarları aşırı yükseliyor. (mesela, TMO’nun ekmeklik buğday ihalesinde ilk teklifler 7bin TL/tona (500 dolar/tona) dayanmıştır.) Bu ürünlerde arz sorunumuz var. Stoklarımız bittiğinde ne yapacağız? Ekmeği kaç liradan yiyeceğiz? Ayçiçeği yağını kaç liradan tüketeceğiz? Buradan sesleniyorum, zaman kaybetmeden tarımda ulusal seferberlik duyuru edilmeli, elimizde ne var ise ne yoksa bitkisel ve hayvansal üretim için kullanmalıyız. Bu ülkede ekilmedik bir karış arazi bırakmamalıyız. Türk tarımı kullanamadığı potansiyeline erişmek zorundadır. Üretebildiğimiz kadar güçlü olduğumuzu unutmayalım.”
“Rusya ve Ukrayna içinde yaşanmış olan kriz sebebiyle yaş sebze ve meyve üretici tutarları negatif etkilenmeye başladı”
Bayraktar, yaş sebze ve meyve üretici fiyatlarının Rusya ve Ukrayna içinde yaşanmış olan kriz sebebiyle negatif yönde etkilendiğini belirterek sözlerini şu şekilde sürdürdü:
“Şubat ayında üretici fiyat değişimi son 5 gün için değerlendirildiğinde;
Üretici fiyatlarında 34 ürünün 13’ünde düşüş yaşandığı görüldü. Yaş sebze ve meyve fiyatlarında görülen bu düşüş yüzde 50’lere vardı. Kabakta yüzde 50, domateste yüzde 30, sivri biberde yüzde 28, maydanozda yüzde 19, limonda yüzde 16, patateste yüzde 11 oranında düşüş yaşandı.
Kabak başta olmak suretiyle domates, sivri biber, maydanoz, limon, patlıcan, patates benzer halde yaş sebze ve meyvelerdeki fiyat düşüşlerinde, Rusya-Ukrayna savaşı sebebiyle mühim ihracat merkezimiz olan bu ülkelere ürün gönderilememesi etkili oldu. Ürünler ihracata gönderilemeyince iç piyasaya yönlendirildi. İç piyasadaki arzın artmasıyla birlikte üretici tutarları düştü.
Rusya, Ukrayna ve Belarus yaş sebze ve meyve ihracatımızda mühim ülkelerdir. cenk çıkınca kapıların kapanmasıyla tırlar yolda kaldı. Bu ülkelerle olan ihracatımız tıkandı. Yaş sebze ve meyve ihracatının düşmesi üretimimizi düşürür. Üreticinin üretimi bırakması birkaç ay sonrasında yaş sebze ve meyve fiyatlarının aşırı bir halde artmasına niçin olur. Acil olarak alternatif pazarlara yönelmeli, ihracatın açılması için gereksinim duyulan tedbirler alınmalıdır.”
“Gübre fiyatlarındaki düşüş bir senelik artışa gore yetersiz kaldı”
Gübre fiyatlarının şubat ayında çeşitlerine gore bundan önceki aya gore averaj yüzde 11 ile 27 içinde gerilediğini belirten Bayraktar, mevzuya ilişkin değerlendirmesini şu şekilde sürdürdü:
“Geçen senenin Şubat ayına gore son bir yılda, amonyum sülfat gübresi yüzde 274, üre gübresi yüzde 203, DAP gübresi yüzde 186, kalsiyum amonyum nitrat gübresi yüzde 165, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 146 oranında arttı.
İlkbaharda bilhassa buğday ve arpada üst gübre olarak kullanılan ve kasım ayında tavan icra eden üre fiyatı, dünya üre fiyatlarında ve dolarda görülen kısmi düşüş ile ocak ayında gerilemeye başladı.
Bu gerileme şubat ayında da devam etti. Şubat ayında averaj üre gübresi tutarları bundan önceki aya gore yüzde 23 düşerken, aslen senelik bazda yüzde 203 oranında arttı.
Sonbaharda taban gübresi kullanamayan yada yetersiz kullanan üreticilerimiz, düşen bu fiyatlardan da memnun değildir.
Üreticilerimiz, hala üst gübre fiyatlarının yüksekliğinden dolayı yeterince gübre kullanamayacak.
öteki taraftan birçok üreticimiz önünü göremediği için, borçlanarak da olsa yüksek fiyatlardan gübresini indirimlerden evvel aldı.
Dolayısıyla zamanında yapılmayan indirimler yüzünden üreticilerimiz, haksız yere mağdur oldu.
Üreticilerimiz ziraat Kredi Kooperatiflerinden, tonu 12 bin liradan üre gübresi aldı.
derhal sonrasında bu gübrenin fiyatı yüzde 30 indirilerek, tonu 9 bin 200 liradan satışa sunuldu.
İndirimden kısa bir süre ilkin üreticilerimizin pahalı gübre alması mağduriyet yarattı.
Bu mağduriyetin giderilmesi için ziraat Kredi Kooperatifleri tarafınca meydana getirilen bu indirimin, ya ödemelere yansıtılarak aradaki farkın geri ödenmesi ya da iade talebinde bulunanlara yaptıkları ödemelerin geri iadesinin yapılması gerekiyor.
Şurası bir gerçektir ki; üre gübre tutarları dünyada yüzde 5 düşerken, döviz kurunun da artmadığı bir ortamda, Türkiye’de averaj yüzde 23 oranında düşmüştür.
Dünyada fiyat artışına karşın kalsiyum amonyum nitrat gübresinin averaj yüzde 27 düşüş göstermesi, üretici ve ithalatçı firmaların piyasayı iyi mi kendi lehlerine yönettiklerini de ortaya koymuştur.
Bu mevzuda lüzumlu denetimlerin yapılıp üreticinin sırtından haksız kazanç sağlamanın önüne geçilmesi, gübre fiyatlarının daha da aşağıya çekilmesi gerekiyor.
Firmalar tarafınca meydana getirilen fiyat indirimi uygulamaları bunun mümkün olabildiğini ortaya koyuyor.
Son iki ayda gübre fiyatlarında görülen düşüş, üreticilerimiz için kafi değildir.
Üreticilerimizin gelecek aylarda kafi gübre kullanabilmeleri için gübre tutarları biran ilkin makul seviyelere çekilmeli, verilen destek sunar artırılmalıdır.
Gelecek aylarda gübre kullanımı gereksinim duyulan üreticilerimizin, acil nakit desteğine de ihtiyacı vardır.
bilhassa 2021 yılı destek ödemeleri daha oldukça geciktirilmeden bir an ilkin çiftçilerimize verilmelidir.
Fiyatların düşüşe devam etmemesi halinde, bilhassa yurtiçinde fabrikalarda işlenerek, katma kıymet yaratılarak ihraç edilen ve istihdam elde eden başta buğday olmak suretiyle öteki ürünlerde de yeterince gübre kullanamayacak üreticilerimiz, ürünlerinde verim ve kalite kaybı yaşayacaktır. Dolayısıyla üretim düşecektir.”
“Üreticimizin kullandığı mazot fiyatı son bir yılda yüzde 164 oranında arttı”
“Tarımsal üretimde mazot kullanımının arttığı bir sürece girmekteyiz” diyen Bayraktar, açıklamasına şu şekilde devam etti:
“Üreticimizin kullandığı mazot fiyatı son bir yılda yüzde 164 oranında arttı. Mazot temin edemeyen ziraatçi tarımsal faaliyetlerini sürdüremeyecek tarımsal üretim düşecektir. Üreticilerimize verilen mazot desteği de bu artış karşısında yetersiz kaldı.
Mazot destekleri meydana getirilen bu artış oranı kadar bir oranda artışla ne olursa olsun revize edilerek çiftçilerimize biran ilkin verilmelidir. ek olarak 2021 mazot destekleri geciktirilmeden bir an ilkin ödenmelidir.”
“Tarımsal sulamada kullanılan elektrik fiyatlarında da lüzumlu indirim yapılmalı!”
Bayraktar, tarımsal sulamada kullanılan elektrik fiyatlarında da indirim yapılması gerektirme ettiğini altını çizdi:
“bilinmiş olduğu suretiyle, 01 Ocak 2022 tarihinden itibaren geçerli olmak suretiyle öteki abone gruplarının yanı sıra tek zamanlı tarımsal sulama abone grubunda elektrik tarifesine yüzde 94,8’lik zam gelmişti.
Bu zam, aslına bakarsanız devamlı artan tarımsal üretim maliyetlerini daha da artırmıştı.
28 Şubat’ta Cumhurbaşkanımız tarafınca meydana getirilen açıklamada; meskenler ile tarımsal sulamada kullanılan elektriğin KDV’sinin yüzde 18’den yüzde 8’e düşürülmüş olduğu bildirildi.
Bu vergi indirimi yardımıyla elektrik faturası tutarlarında bir miktar düşüş olacaksa da söz mevzusu indirim tarımsal sulamada kullanılan elektriğe meydana getirilen zamdan meydana gelen maliyet artışları yanında oldukça küçük kalacaktır.
Çiftçilerimizin giderek bozulan bütçelerinde kafi iyileşme sağlamayacaktır.
Üreticilerimiz, Devletimizin gelecek günlerde bu doğrultuda tekrardan bir fiyat değerlendirmesi yapmasını ve çalışmanın sonucunda tarımsal sulama tarifesinde daha kapsamlı indirime gidilmesini dört gözle bekliyor.
ek olarak, KDV oranlarının belirtildiği listede yer edinen ve hali hazırda yüzde 8 KDV uygulamasına doğal olarak olan; zirai ilaçlar ile zirai traktörler, biçerdöverler ve çeşitli ziraat makinalarındaki KDV oranları yüzde 1’e düşürülmelidir.”
“Zeytinlik alanların yok olmasının önünü açan bu uygulamadan ne olursa olsun vazgeçilmelidir”
Bayraktar, 1 Mart 2022’de Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Maden Yönetmeliğinde değişim Yapılmasına Dair Yönetmelik” hakkında da değerlendirme yapmış oldu:
Maden Yönetmeliğinin 115’inci maddesine eklenen fıkra ile zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilmesi, madencilik faaliyetleri için zeytinliklerin taşınması, taşınan, yok edilen zeytinlik alan kadar alanın zeytinlik olarak tesis edilmesine izin verilmiştir. meydana getirilen bu yönetmelik değişikliği “3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun” ve ilgili yönetmeliği ile örtüşmemektedir.
Uzun senelerdir zeytinlik alanlarıyla ilgili yasal düzenlemeler yapılmaya çalışılmıştır. sadece bu yönde bir düzenleme olmamıştı. Maden yönetmeliğine eklenen fıkra ile madencilik faaliyetleri için zeytinlik alanların kullanılmasına izin verilmesi sektörümüz ve ülkemiz için büyük bir yitik olacaktır. Zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasının arkasından bahçenin tekrardan tesis edilmesi, üretimin ekonomik kıymet kazanması için geçecek süre, ekosistemin tekrardan sağlanması kolay olamayacaktır. Zeytinlik alanların yok olmasının önünü açan bu uygulamadan ne olursa olsun vazgeçilmelidir.
Dünyada ve vatanımızda zeytin yetiştiriciliği Akdeniz ikliminin hakim olduğu sınırı olan bir alanda yapılmaktadır. -7 dereceye kadar dayanıklı olması durumunda kış sıcaklıklarının -4 ve -5 derecenin altına düşmüş olduğu alanlarda yetiştiricilik oldukça risklidir. Bu nedenledir ki zeytinlikler vatanımızda Ege, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerimizde yayılım göstermiştir. Görüldüğü suretiyle zeytin yetiştiriciliği sınırı olan bir alanda yapılabilmektedir.
Ülkemiz zeytinciliği büyük bir gelişme içerisindedir. Ülkemiz zeytin ve zeytinyağı üretiminde dünyada 4. sırada gelmektedir. Zeytin üretimimizi artırarak dünyadaki yerimizi daha üst sıralara taşımamız mümkünken, bu düzenleme ile mühim bir ziraat, sanayi, tecim ve istihdam alanı olan zeytincilik sektörü büyük seviyede zarar görecektir. Nitekim, zeytinin yağlık ve sofralık olarak işlendiği, yan ürünlerinin değerlendirildiği ve ticari faaliyetler hesaba katıldığında averaj 10 milyon kişi bu sektörden ekmek yemektedir. Bu durumda geçimini zeytinliklerden elde eden başta üreticilerimiz olmak suretiyle bu sektörden geçimini sağlayanlar mağdur olacaklardır. sağlıklı beslenmenin mühim bir parçası olan zeytin ve zeytinyağı üretimimizin azalması bir tek üreticilerimizi ve sektörü değil, tüm halkımızı negatif etkileyecek, iç tüketimi zora sokacaktır.
Yeni hayata geçirilmeye çalışılan bu yasal düzenlemenin ülkemizin zeytinciliğine mühim zararlar vereceği öngörülmektedir. Oysa, sağlıklı gıdanın eğer olmazsa olmaz ürünlerinin başlangıcında zeytin gelmektedir.
İçinde bulunduğumuz pandemi sürecinde sağlıklı beslenmenin ve besin üretiminin ne aşama mühim bulunduğunu bir kez daha gördük. Tüm dünya kendi tarımını korumaya ve daha oldukça destekleyerek, üretimini artırmaya odaklandı. Hatta besin milliyetçiliği yapılmış oldu ve ziraat ürünlerinde ihracat kısıtlamasına gidildi. Şimdi ise Rusya-Ukrayna savaşı devam etmektedir. Bu vahim durum tarımsal ithalat ve ihracatımızı etkilemektedir.
Tüm dünya benzer halde bizim de tarımsal üretimimizi korumamız, insanlarımızın besin güvenliğini sağlamamız, sağlıklı beslenmesini ve kafi gıdaya ulaşmasını güvence altına almamız gerekmektedir. Zeytin üretimimizi mühim derecede etkileyecek bu uygulama anlaşılır benzer halde değildir.
Kamu yararı için yapılacağı ön planda tutulan bu uygulamanın arka planda yapacağı etki oldukça oldukça daha büyüktür. Zeytinciliğimizin geleceğinin ve sektöre meydana getirilen büyük yatırımların heba olmaması açısından hangi amaçla olursa olsun zeytinliklerin tahrip edilmesi önlenmeli, zeytinlikler korunmalıdır.”
Kaynak: PHA
Haberin Videosu :