ADIYAMAN Üniversitesi Coğrafi informasyon Sistemleri Uzaktan idrak etme Merkez Müdürü Doçent doktor Senem Tekin,”Bu kadar büyük enerji boşalmasının biz yerbilim mühendisleri olarak 6, 6.5 ve daha üstünde bir depreme artık bu bölgelerde uzun süre yaşanmayacağını düşünüyoruz”dedi.
Adıyaman‘ın Samsat ilçesinde 2018 senesinde 5.4 büyüklüğünde meydana gelen depremle ilgili Adıyaman Meslek Yüksekokulu öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Kemal sıkıntılı ve Proje Koordinatörü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Ulaş İnan sempatik ve Müdürü Doç. Dr. Senem Tekin’in yer almış olduğu çalışmada 6 yıl içinde 5’ten büyük bir depremin olma olasılığı yüzde 90’nın üstünde söylenmişti. Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen iki büyük depremle büyük kayıplar yaşanırken, bölgede yeni bir zelzele riski tartışmaları da başladı.
Türkiye’de 534 fay hattının bulunduğunu belirten Doçent doktor Senem Tekin, “Ülkemiz maalesef yıkıcı depremlerin yaşandığı, büyük depremler üretme potansiyeli olan etken fay hatlarının bulunmuş olduğu bir alanda bulunmakta olup 534 tane etken fay yer verilmiştir. Bunların bir bir oldukça 6 ve üstünde zelzele üretme potansiyeline haiz faylar bu bölgenin depremselliğine baktığımız zaman Adıyaman ve civarında bulunan etken faylarda meydana gelmesi mümkün depremlerin tekrarlanma periyotlarını doldurmuş olduğu bilinmekteydi. Paleosismoloji çalışmalarıyla fay hatları üstünde detaylı araştırmalar yapılarak, her bir fay hattına ilişkin detaylı emekler yapılmakta ve yapılmaya devam etmektedir. emekler kapsamında yada ampirik denklemler ile biz aslına bakarsan hangi fay hattı kaç büyüklüğünde zelzele üretebilir bu biçim şeyleri biliyoruz. Enerji sıkışmalarına baktığımız zaman bu bölgede aslına bakarsan oldukça uzun zamandan beri beklenen bir zelzele vardı. aslına bakarsak beklenen bir vaka yaşandı. doğal ki iki depremin peş peşe olması dünyada rastlanabilir bir vaka değil. Fakat 7.7 büyüklüğünde gerçekleşen ilk depremin bilhassa oldukça uzun süre gerçekleşmiş olması peş peşe 3 tane depremin gerçekleşmiş olması başlangıcından bitişine hem büyüklük hemde sertliği herhangi bir düşüş olmaması sebebiyle oldukça fazla hasara, yıkıma ve can yitirilmesine yol açtı. Bölgede söylediğim şeklinde Adıyaman tekeline baktığın zaman 100 kilometrelik tampon bölgede birçok büyük zelzele üretme potansiyeli olan etken fay hattı bulunmakta fakat gerçekleşen depremler ile büyük bir enerji boşalması yaşandı. Doğu Anadolu fay zonu gene Erkenek, Pazarcık segmenti, Sürgü fayı, Amanos Ölü Deniz fay zonu burada bulunan Bozova fay hattı şeklinde etken fayların, Besni fayının 6 üstünde zelzele üretmesi de aslına bakarsan muhtemeldi”dedi.70 NOKTADA YÜZEY KIRIĞI OLUŞTUMeydana gelen depremler sonrasında 70 noktada yüzey kırığı oluştuğunu söyleyen Tekin,”Bu yaşanmış olan zelzele yerbilim mühendisleri olarak bizleri aslına bakarsak şaşırtan bir zelzele değil. söylediğim şeklinde oldukça uzun zamandan beri tekrarlanan periyodunu doldurmuş faylardı. Bu fayların tek parçada kırılması, zelzele üretmesi ve söylediğim şeklinde 2 tane depremin peş peşe gerçekleşmesi maalesef oldukça büyük oranda ölümcül sonuçlara sebep oldu. Büyük oranda yüzey kırığı olarak baktığımız zaman averaj 70 noktada yüzey kırığı oluşmuş durumda bu depremlerden sonrasında gene 300 kilometrelik bölgeye baktığımız zaman yüzey kırığına oldukça net bir halde görünüyor “dedi .Aletsel ve tarihsel zelzele kayıtlara bakıldığında 580 yıl ilkin bu şekilde zelzele meydana geldiğini aktaran Senem Tekin, “Büyük bir enerji boşalması var noktada baktığımız zaman bu boşalma bu bölgelerde gene zelzele olur yada olmaz tartışmaları yaratıyor. Bu kadar büyük enerji boşalmasının biz yerbilim mühendisleri olarak 6, 6.5 ve daha üstünde bir depreme artık bu bölgelerde uzun süre yaşanmayacağını düşünüyoruz. son olarak bu şekilde zelzele 580 yıl ilkin meydana gelmiş ve tüm aletsel ve tarihsel zelzele kayıtlarımıza baktığımız zaman bu bölgede bu şekilde büyük yıkımlara yol açan depremler averaj 600 senelik periyotlarda kendini tekrardan oluşturuyor. oldukça sık şununla karşılaşıyoruz bu bölgede artık tüm faylar aktivitesini doldurdu mu? Her fay kendi mekanizmasına gore çalışır. Çalışmayan faylarımız aktivitesini tamamlamamış faylar var. Bölge yaşanmış olan enerji boşalmasından dolayı en azından oldukça uzun seneler nefes alacağını düşünüyorum fakat Sürgü fayı olsun Malatya fayı olsun gene Bozova faylarımız olsun yada Güneydoğu Anadolu bindirmesi Narince segmenti şeklinde sekmenlerimizin kendi başına 6 ve üstü zelzele üretme potansiyeli bulunmakta fakat bu biçim şeyleri bugünlerde birkaç yıl içinde beklemiyoruz” dedi.’SONUÇLAR BUGÜN MAALESEF HİÇ ŞAŞIRTMADI’Son olarak Kahramanmaraş’ta meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki zelzele sonrası meydana getirilen çözümleme neticelerini açıklayan Tekin, konuşmasını şu şekilde sürdürdü: “8 üstündeki durumlarda sertlik değerlendirmesine baktığımız zaman yıkımları doğal ki bekleriz. muntazam şekilde doğru bölgelere yerleşmiş olsaydık, bina kat sayılarımızı muntazam belirlemiş olsaydık, binaların altındaki marketlerde kolonların kesintileri yapılmasaydı sonuçlar değişik olabilirdi. Bu şekilde eylemler yapılmamış olsaydı ‘başımıza gelmez değil de ya başımıza gelirse ne yaparız’ diye yapmış olsaydın bu biçim şeyleri yaşamayacaktık. Bundan 3 ay ilkin Adıyaman Üniversitesi’nde gerçekleştirdiğimiz konferansta merkez ilçede bulunan 33 binlik bina envanteri üstünde biz risk analizlerini gerçekleştirmiştik. Yaptığımız risk analizlerinde binaların yüzde 70’ine yakınının yıkılacağını 6.5 üstünde gerçekleşecek bir depremde ya da büyük oranda ağır hasarlı çıkacağını belirledik. Yaptığımız sonuçlar bugün maalesef asla şaşırtmadı. “