Besni Üzümü

Besni üzümü, adını doğrudan Adıyaman’ın Besni ilçesinden alan, bölgenin kendine özgü toprak yapısı, iklim koşulları ve geleneksel üretim yöntemleriyle şekillenmiş bir üzüm çeşididir. İnce kabuğu, yüksek şeker oranı ve uzun raf ömrüyle tanınır.

Coğrafi işaret koruması

Besni üzümü, 2018 yılında coğrafi işaret tescili almıştır. Bu statü, “Besni Üzümü” adının yalnızca bu belirli coğrafyada — esas olarak Besni ve komşu Gölbaşı ilçelerinin merkezlere yakın köylerinde — yetiştirilen üzümler için kullanılabilmesini garanti eder; yani köken adı korumalı bir üründür.

Yetiştiricilik

Bölgede bağcılık, çok eski çağlardan beri sürdürülen bir gelenektir. Üretimde son yıllarda geleneksel yöntemlerin ötesine geçilerek tel terbiye sistemleri gibi modern bağcılık tekniklerine yönelim artmakta; bu sayede verim ve kalitede iyileşme hedeflenmektedir. Dekar başına ortalama verim yaklaşık 1000 kg taze üzüm civarındadır.

Kullanım alanları

Besni üzümü hem sofralık hem de kurutmalık olarak yetiştirilir. Diğer kuru üzüm türlerinden ayıran en belirgin özelliği, kurutma sürecinde zeytinyağıyla harmanlanarak yağlanmasıdır — bu işlem üzümün parlaklığını ve dokusunu korur. Sofralık tüketimin yanı sıra kurutularak kuru üzüm, pekmez ve şıra üretiminde de kullanılır (bkz. Besni Mutfağı).

Yerel yaşamdaki yeri

Yaz sonunda yapılan üzüm hasadı ve bağ bozumu, Besni’de yalnızca tarımsal değil, toplumsal bir olay niteliği taşır; aileler bu dönemde bağlarda toplanır, pestil ve pekmez gibi geleneksel ürünler birlikte hazırlanır. Besni Eğitim Bayramı gibi yerel etkinliklerde de üstün başarı gösteren üzüm, kuru üzüm, ceviz ve antep fıstığı üreticilerine ödüller verilmesi bir gelenek hâline gelmiştir.