Besni Hakkında / Besni'nin Tarihçesi

Osmanlı Dönemi

Besni, uzun süre Memlûk egemenliğinde kaldıktan sonra Ağustos 1516’da Yavuz Sultan Selim tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katıldı ve yeni kurulan Arap (Şam) eyaletine bağlı bir sancak hâline geldi.

Nüfus ve idari yapı

Osmanlı yönetimine girmesinin ardından bölgede tahrir (nüfus/vergi) sayımları yapıldı. Kayıtlara göre nüfus zaman içinde istikrarlı bir artış gösterdi:

1620 yılına ait kayıtlarda ise Besni’nin yaklaşık 16.000 nüfuslu parlak bir şehir olduğu belirtilir — bu da 60 yıl gibi kısa bir sürede yaşanan hızlı büyümeyi gösterir. Besni; Kâhta, Tasabad, Şuuremaa Bucağı, Gerger, Masra, Hısınımansur ve Samsat ile birlikte Malatya Sancağı’na bağlı kazalardan biriydi. İlçenin idari bağlılığı yüzyıllar boyunca Diyarbakır, Kahramanmaraş, Malatya ve Gaziantep gibi farklı vilayetler arasında birkaç kez değişmiştir.

Bir zanaat ve ticaret merkezi

Osmanlı döneminde Besni, özellikle el sanatları bakımından zirveye ulaştı: dokumacılık ve bakırcılık en gelişmiş zanaatlar arasındaydı. Halep ticaret yolu üzerindeki konumu sayesinde Anadolu’nun dört bir yanından tüccarların akınına uğrayan, kervanların konakladığı canlı bir şehir olarak anıldı. Kaynaklarda dönemin Besni’sinin adı, güzelliği nedeniyle “cennete eş” anlamına gelen çeşitli benzetmelerle de anılmıştır.

Kentin bu dönemdeki fiziksel merkezi, bugünkü ilçe merkezinin yakınındaki Eski Besni bölgesiydi; tarihi camiler, hamamlar, köprüler ve çeşmelerle dolu bu eski yerleşim, 20. yüzyılın başına kadar Besni’nin kalbi olmayı sürdürdü. Bu dönemden kalan başlıca yapı, günümüzde de ziyaret edilebilen Besni Kalesi’dir — kale, 1516’daki fetihten sonra onarılmış, içine bir cami ve hamam inşa edilmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu’nun sona ermesiyle birlikte Besni’nin idari ve toplumsal hayatı Cumhuriyet Döneminde yeni bir sürece girmiştir.