Besni Hakkında / Besni'nin Tarihçesi

Roma Dönemi

M.S. 72 yılında Kommagene Krallığı’nı ilhak eden Roma İmparatorluğu, bölgeyi Suriye Eyaleti’ne bağladı. Bu tarihten itibaren Besni, Roma’nın doğu sınır savunma sistemi içinde stratejik bir konuma sahip oldu.

Octacuscum: Besni’nin Roma dönemi adı

Tarihî kaynaklarda Besni’nin adı Roma döneminde Octacuscum olarak geçer. Romalılar, Kommagene bölgesindeki olası bir huzursuzluğun imparatorluğun doğu sınırları için tehlike oluşturabileceğini düşünerek M.S. 72’de krallığa son vermiş; Suriye valisinin ordusu Kommagene’nin başkenti Samsat’a kadar ilerleyerek toprakları doğrudan Roma eyaletine katmıştır.

Bir sınır karakolu olarak Besni

Roma döneminde bölgedeki iki büyük legion (lejyon) merkezi Samsat ve Zeugma (bugünkü Belkıs, Gaziantep) idi. Bu iki merkez arasındaki hattı güvenceye almak için çeşitli yardımcı karakol kaleleri kurulmuştu; yazılı kaynaklarda bu karakollar arasında Octacuscum (Besni) ve Nisus/Cesum (Keysun) açıkça anılır. Roma, Suriye eyaletini 194–195 yıllarında birimlere ayırırken, stratejik önemi nedeniyle Kommagene bölgesine tek değil iki lejyon yerleştirme gereği duymuştur.

Kültürel etki

Besni ve çevresi, özellikle M.S. 2. yüzyıldan itibaren yoğun bir Roma kültürü etkisi altında kalmıştır. Bu dönemden kalma en somut izler, ilçe sınırları içindeki büyük mühendislik ve mezar yapılarıdır:

• Kızılin (Göksu) Köprüsü — 2. yüzyılda inşa edilmiş, Samosata’yı batıya bağlayan Roma yolu üzerindeki taş kemer köprü.
• Sofraz Tümülüsü — Roma döneminde inşa edilmiş anıt mezar kompleksi.

Roma egemenliği, bölgede yüzyıllar sürecek olan İslam ve Türk-İslam dönemlerine kadar devam etmiş; Besni sonraki yüzyıllarda Selçuklu ve çeşitli beylikler eliyle el değiştirerek Osmanlı Dönemine uzanan sürece girmiştir.